Welke financieringsvorm past bij welke groeifase?

Welke financieringsvorm past bij welke groeifase?

De passende financieringsvorm hangt af van je groeifase, het risicoprofiel van je plan, je cashflowbehoefte en hoeveel controle je wilt inleveren.

RVO deelt financiële ondersteuning in naar fase en biedt daarvoor meer dan 10 regelingen, afhankelijk van sector en innovatiefase.

Bij hoog risico en weinig zekerheden passen eerder eigen geld, subsidies, seed-financiering of risicokapitaal.

Bij voorspelbare omzet en onderpand is een lening met borgstelling of garantstelling eerder passend.

Voor snelle, schaalbare groei sluiten aandelenkapitaal of een achtergestelde lening eerder aan. Bij aandelenkapitaal krijg je geen maandelijkse aflossingen, maar lever je wel een stuk eigendom en vrijheid in.

Bepaal eerst je groeifase en kapitaalbehoefte

KVK adviseert je ondernemingsplan bij te werken tot een groeiplan. Beschrijf wat je wilt bereiken en hoe je dat aanpakt, bijvoorbeeld nieuwe machines aanschaffen, je pand uitbreiden of meer personeel aannemen.

Reken dat groeiplan door in een financieel plan. Daarin staat welk bedrag je nodig hebt, waarvoor je het gebruikt en hoeveel je zelf kunt inbrengen.

Beantwoord vragen over de financiële gezondheid van je bedrijf, de gevolgen van groei, je eigen geld en de slimste en goedkoopste manier om te betalen.

Maak een prognose met de investering en de verwachte financiële effecten, inclusief cashflow, zodat een financier kan beoordelen of je kunt terugbetalen.

Ondernemersplein beschrijft het financieel plan als vijf begrotingen: investeringsbegroting, financieringsbegroting, exploitatiebegroting, liquiditeitsbegroting en privébegroting.

Je hebt zo’n plan meestal nodig voor financiering en ook voor een subsidie of financiële regeling van de overheid.

Vroege fase: geld voor validatie en eerste product

In de vroege fase is er vaak nog geen stabiele omzet of onderpand. Een reguliere banklening vraagt doorgaans om terugbetalingscapaciteit en zekerheden, waardoor eigen geld, subsidies en risicodragend kapitaal eerder in beeld komen.

De Vroegefasefinanciering (VFF) is een lening om een idee of product te testen en te onderzoeken of het kans van slagen heeft op de markt.

Je kunt het geld ook gebruiken voor onderzoek naar de markt en het regelen van licenties voor intellectueel eigendom. Een aanvraag doe je bij je provinciale loket of het landelijke loket.

Je betaalt het bedrag met rente terug en brengt je idee zo van de planfase in de startfase. Voor een haalbaarheidsonderzoek kun je VFF aanvragen.

Seed business angel fondsen zijn gericht op starters in de technologiesector en creatieve starters.

Een fonds financiert door aandelen in je bedrijf te kopen, eventueel aangevuld met een achtergestelde en converteerbare lening. Je krijgt ook een ervaren, ondernemende investeerder die advies kan geven.

Een seed business angel fonds kan minimaal 50.000 euro en maximaal 500.000 euro investeren per startup.

Ontwikkelen en testen: R&D en risicovolle innovatie financieren

De WBSO verlaagt de kosten voor onderzoek en ontwikkeling. De regeling verlaagt loonkosten van je R&D-medewerkers of levert je als ondernemer zelf extra aftrek op.

Ook kosten voor prototypes of onderzoeksapparatuur kunnen onder de WBSO vallen. De regeling is ook voor scale-ups.

Het Innovatiekrediet is een lening voor de ontwikkeling van innovatieve projecten met technische risico’s en een goed marktperspectief.

Je kunt de lening gebruiken om je innovatieve idee werkend te krijgen. Het krediet is voor technische en klinische projecten. Ook scale-ups kunnen een aanvraag doen.

Voor samenwerking zijn er subsidieopties. MIT-samenwerking is een subsidie voor mkb-samenwerking aan innovatie; MIT-samenwerking AI is gericht op mkb-samenwerking aan AI-innovatie.

Eurostars is een subsidie voor samenwerking met buitenlandse partners. RVO schaart deze regelingen onder de ontwikkel- en testfase.

Groei en opschalen: werkkapitaal, personeel en marktuitbreiding

Voor groei heb je vaak extra geld nodig, bijvoorbeeld voor meer voorraad, nieuwe medewerkers, de verbouwing van je bedrijfspand, nieuwe apparatuur of machines om efficiënter en minder milieubelastend te werken, of voor het betreden van de buitenlandse markt.

Bij voorspelbare cashflow kun je een bancaire lening combineren met een overheidsborg. Bij de BMKB staat de overheid borg voor een deel van de bedrijfsfinanciering.

Banken en andere financiers geven dan eerder een lening, omdat de borgstelling hen meer zekerheid geeft als er bijvoorbeeld niet genoeg gebouwen of machines als onderpand zijn.

De GO-regeling is een garantie op leningen voor groei. RVO noemt BMKB als extra leenruimte met borg van de overheid.

Seed Capital is een fonds voor jonge, innovatieve bedrijven en kan in deze fase uitkomst bieden als je innovatief bent en meer geld nodig hebt.

RVO noemt daarnaast EIC als steun om ideeën marktklaar te maken en BL als borgstelling voor landbouwondernemers die duurzaam willen investeren.

Risicokapitaal of lening: wat past bij jouw fase en ambitie?

Risicokapitaal is geld van een investeerder in ruil voor een stukje van je bedrijf: aandelenkapitaal of extern eigen vermogen. Je leent dus niet, je verkoopt een deel van je bedrijf.

Je krijgt kapitaal om te groeien en vaak ook kennis, ervaring en een netwerk.

In 2023 werd in Nederland zo’n 6,8 miljard euro geïnvesteerd in honderden bedrijven. Investeerders mikken op rendement; omdat het risico hoog is, kan die verwachting oplopen tot zo’n 10 tot 30 procent per jaar.

Investeerders beoordelen hoe schaalbaar je bedrijf is, hoe snel je kunt groeien en wanneer een logisch exitmoment is.

Het voordeel van risicokapitaal is dat je geen maandelijkse aflossingen hebt, dus meer lucht in je cashflow. Daar staat tegenover dat je een stuk eigendom en vrijheid inlevert; de investeerder krijgt een stoel aan tafel en deelt mee in winst en verlies.

De twee meest voorkomende vormen zijn aandelenparticipatie en de achtergestelde lening. Bij aandelenparticipatie verkoop je een deel van je bedrijf aan een investeerder; die krijgt daarvoor aandelen en wordt dus mede-eigenaar. Hoe groot de invloed van de investeerder is, hangt af van het belang.

Risicokapitaal heeft meestal geen onderpand en de huidige bedrijfscijfers tonen vaak een verhoogd risico. Het bedrijf moet vaak groeien qua omzet en winst om de investering te kunnen terugbetalen.

Startups kunnen ook geld ophalen via aandelen of achtergestelde en converteerbare leningen.

Vreemd vermogen zoals een lening betekent rente en aflossing, maar je behoudt eigendom en zeggenschap. Subsidies zijn geen terug te betalen financiering, maar vragen wel een plan en verantwoording.

Kies je voor risicokapitaal, dan moet je kunnen leven met focus op groei, tempo en waardeontwikkeling. Past dat niet bij zelfstandig blijven en je eigen tempo bepalen, dan is een lening of subsidie eerder logisch.

Financieringsvormen per groeifase: risico, controle en cashflow

Risicokapitaal vs. lening: voor- en nadelen

Publieke financiering per fase: route en regionale ondersteuning

RVO ordent zijn regelingen per fase. In de startfase vallen bijvoorbeeld de Vroegefasefinanciering en de WBSO.

Voor ontwikkeling en testen noemt RVO het Innovatiekrediet, MIT-samenwerking, MIT-samenwerking AI en Eurostars.

In de fase groei en opschalen zijn dat Seed Capital, de GO-regeling, BMKB, EIC en BL.

De Rijksoverheid noemt de Seed Business Angel-regeling; investeerders kunnen via die regeling maximaal € 1 miljoen van de overheid lenen om in startups te investeren.

Provincies en regionale investerings- en ontwikkelingsmaatschappijen helpen ondernemers met subsidies en regelingen; het overzicht van Ondernemersplein is per provincie te bekijken.

Voor actuele regelingen en tools kun je terecht bij RVO met de Subsidiewijzer, Quick Scan Innovatiekrediet en de WBSO Wijzer.

RVO heeft daarnaast een maandelijks online vragenuur voor vragen over het Innovatiekrediet. KVK biedt de FinancieringsGids en een hulplijn: 088 585 11 11.

Top 5 publieke financieringsregelingen per groeifase

Publieke financieringsregelingen per groeifase (RVO-indeling)

Van keuze naar aanvraag: financieel plan, bewijs en begeleiding

KVK beschrijft de stappen: 1. werk je groeiplan uit, 2. reken je groeiplan financieel door, 3. kies de juiste financieringsvorm, 4. vraag financiering aan, 5. gebruik subsidies en regelingen, 6. gebruik hulp en advies.

Schakel hulp in van bijvoorbeeld je boekhouder, een accountant of een Finankeur Erkend Financieringsadviseur MKB.

RVO helpt je inzicht te krijgen in de stappen die nodig zijn voor een goede aanvraag. Provincies en regionale investerings- en ontwikkelingsmaatschappijen helpen ondernemers met subsidies en regelingen.

Stappenplan voor financieringskeuze op basis van groeifase

Zo kies je de financieringsvorm die bij jouw groeifase past

Gebruik naast risico en cashflow ook je groeifase als filter. In de start- en validatiefase past VFF als je een idee of product wilt testen en de marktkansen wilt onderzoeken; voor R&D kun je de WBSO gebruiken.

Tijdens ontwikkeling en testen is het Innovatiekrediet beschikbaar voor risicovolle productontwikkeling, naast samenwerkingssubsidies zoals MIT-samenwerking, MIT-samenwerking AI en Eurostars.

Voor groei en opschalen kun je bij voorspelbare cashflow een bancaire lening met overheidsborg overwegen, zoals BMKB of de GO-regeling.

Voor jonge, innovatieve bedrijven is Seed Capital een fonds; EIC biedt steun om ideeën marktklaar te maken en BL is een borgstelling voor landbouwondernemers die duurzaam willen investeren.

Wil je eigendom en zeggenschap behouden, dan blijven een lening of subsidie logisch. Kies je voor aandelenkapitaal, dan verkoop je een deel van je bedrijf en krijgt de investeerder aandelen en invloed; daar staat tegenover dat je geen maandelijkse aflossingen hebt, wat ruimte in je cashflow geeft.